[Quý III/2026] Cập nhật Thuế Việt Nam

Trong giai đoạn tháng 6–7/2026, Việt Nam đã ban hành và có hiệu lực hàng loạt văn bản pháp luật mới trong các lĩnh vực Thuế thu nhập cá nhân, Quản lý thuế, Hóa đơn điện tử và Giao dịch liên kết (chuyển giá) — những nội dung có tác động trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp và cá nhân. Bài viết này tổng hợp các điểm sửa đổi chính dựa trên Tax Alert của Kurosawa Consulting Vietnam, cập nhật ngày 07/8/2026.

1. Thuế thu nhập cá nhân (TNCN)

Ngày 01/7/2026, Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 chính thức có hiệu lực, thay thế Luật Thuế TNCN năm 2007 (đã sửa đổi các năm 2012, 2014, 2020). Đây là văn bản gốc, nội dung áp dụng cụ thể được quy định chi tiết tại các văn bản dưới đây.

Nghị định 253/2026/NĐ-CP (ban hành 30/6/2026, hiệu lực 01/7/2026)

• Nâng mức giảm trừ gia cảnh: bản thân 15,5 triệu đồng/tháng; người phụ thuộc 6,2 triệu đồng/tháng
• Bổ sung giảm trừ chi phí y tế (tối đa 23 triệu đồng/năm) và giáo dục (tối đa 24 triệu đồng/năm), tổng cộng tối đa 47 triệu đồng/năm
• Mở rộng phạm vi miễn thuế: tiền ăn ca (1,2 triệu đồng/tháng), lương làm đêm/thêm giờ/nghỉ phép, trợ cấp thôi việc
• Nâng ngưỡng khấu trừ 10% đối với thu nhập vãng lai từ 2 triệu lên 5 triệu đồng/lần
• Đơn giản hóa thủ tục quyết toán thuế cho cá nhân có thu nhập từ 2 nơi dưới 15 triệu đồng/tháng
• Nghị định này thay thế Nghị định số 65/2013/NĐ-CP

Thông tư 87/2026/TT-BTC (hiệu lực 01/7/2026)

• Nâng ngưỡng thu nhập của người phụ thuộc từ 1 triệu lên 3 triệu đồng/tháng
• Quy định chi tiết hồ sơ chứng minh người phụ thuộc theo từng nhóm đối tượng (thay cho mẫu hồ sơ chung trước đây)
• Bổ sung: con từ đủ 18 tuổi bị mất năng lực hành vi hoặc khuyết tật vẫn được tính là người phụ thuộc
• Ban hành hướng dẫn tính thuế TNCN đối với giao dịch chứng khoán phái sinh

2. Quản lý thuế

Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/7/2026, thay thế Luật Quản lý thuế năm 2019 và là nền tảng pháp lý cho các Nghị định 252, 254, 255/2026/NĐ-CP.

Nghị định 252/2026/NĐ-CP (ban hành 30/6/2026, hiệu lực 01/7/2026)

• Ngưỡng tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế: cá nhân kinh doanh nợ từ 50 triệu đồng trở lên (quá hạn từ 120 ngày trở lên); người đại diện doanh nghiệp nợ từ 500 triệu đồng trở lên
• Lưu ý: đối với người nước ngoài và người Việt Nam định cư ở nước ngoài, không áp dụng ngưỡng nợ tối thiểu — chỉ cần có nợ thuế quá hạn là đã đủ điều kiện bị tạm hoãn xuất cảnh
• Sàn thương mại điện tử phải khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay cho người bán
• Ngân hàng có nghĩa vụ cung cấp thông tin tài khoản của người nộp thuế cho cơ quan thuế
• Công khai thông tin người nộp thuế nợ quá 90 ngày mà không tự nguyện chấp hành
• Nghị định này thay thế các Nghị định 126/2020, 91/2022, 49/2025, 117/2025 và 373/2025

Thông tư 89/2026/TT-BTC (hiệu lực 01/7/2026)

• Thông tư hướng dẫn khai thuế chính, thay thế toàn bộ Thông tư 80/2021, 19/2021, 46/2024, 94/2025 và 21/2026
• Mẫu khai thuế nhà thầu nước ngoài được đổi mới: mẫu 01/NTNN,NCCNN (cách tính thuế suất không thay đổi)
• Bổ sung các mẫu biểu liên quan đến thương mại điện tử: mẫu 03/CNN-TMĐT cho cá nhân không cư trú kinh doanh trên nền tảng TMĐT, mẫu 02/NCCNN và 02-1/NCCNN cho nhà cung cấp nước ngoài, mẫu 01/CNKD-NCCNN-TMĐT cho khấu trừ/nộp thay qua sàn TMĐT
• Mẫu 05/KK-TNCN: tờ khai thuế TNCN mới dành cho tổ chức, cá nhân trả thu nhập từ tiền lương, tiền công
• Tách riêng nội dung giao dịch điện tử thành một phần riêng, bổ sung tổng cộng 125 mẫu biểu mới tại Phụ lục 1
• Hồ sơ khai thuế có kỳ tính thuế trước ngày 01/7/2026 vẫn tiếp tục sử dụng mẫu cũ

Thông tư 90/2026/TT-BTC và Thông tư 94/2026/TT-BTC (hiệu lực 01/7/2026)

• Thông tư 90/2026: mở rộng phạm vi đối tượng đăng ký thuế, làm rõ trường hợp nhà cung cấp nước ngoài không phải đăng ký thuế trực tiếp tại Việt Nam
• Thông tư 94/2026: quy định 5 tiêu chí xác định người nộp thuế rủi ro cao khi đăng ký, sử dụng hóa đơn điện tử

3. Hóa đơn điện tử

Nghị định 254/2026/NĐ-CP (ban hành 30/6/2026, hiệu lực 01/7/2026) đã có những thay đổi đáng chú ý đối với chế độ hóa đơn điện tử.

• Trường hợp khách hàng không cung cấp thông tin, hóa đơn phải ghi "Bán cho người tiêu dùng", không được để trống — trừ 3 trường hợp đặc thù (siêu thị/xăng dầu/rạp phim, casino, hóa đơn thương mại điện tử)
• Bổ sung cơ chế khen thưởng cho người tiêu dùng tố giác hành vi không xuất hóa đơn: mức thưởng tối đa 10% số tiền phạt, không quá 10 triệu đồng/vụ
• Chấm dứt việc sử dụng hóa đơn đặt in của cơ quan thuế kể từ ngày 01/7/2026
• Mở rộng đối tượng áp dụng hóa đơn điện tử không mã và hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền
• Nghị định này thay thế Nghị định 123/2020, Điều 1 Nghị định 41/2022 và Nghị định 70/2025

Thông tư 91/2026/TT-BTC (hiệu lực 01/7/2026) quy định 11 trường hợp bị ngừng hoặc tạm ngừng sử dụng hóa đơn điện tử, 3 trường hợp xử lý hóa đơn điện tử lập sai (kèm mẫu 01/BK-ĐCTT và 04/SS-HĐĐT), đồng thời bổ sung quy trình đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử bằng xác thực sinh trắc học.

4. Giao dịch liên kết (Chuyển giá)

Nghị định 255/2026/NĐ-CP (ban hành 30/6/2026, áp dụng từ kỳ tính thuế TNDN 2026) mang lại một số thay đổi quan trọng đối với quy định về giao dịch liên kết.

• Bổ sung quan hệ liên kết phát sinh qua giao dịch "mượn, cho mượn" tài sản, máy móc, thiết bị (trước đây chỉ áp dụng cho vay, cho vay)
• Nâng ngưỡng miễn lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết theo tỷ suất lợi nhuận an toàn (phân phối từ 5% trở lên, sản xuất từ 10% trở lên, gia công từ 15% trở lên) từ mức doanh thu 200 tỷ lên 500 tỷ đồng, điều kiện về chức năng, rủi ro giữ nguyên
• Ngưỡng miễn lập hồ sơ hoàn toàn (doanh thu dưới 50 tỷ đồng và tổng giá trị giao dịch liên kết dưới 30 tỷ đồng) không thay đổi
• Thay đổi ngưỡng áp dụng Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia (CbCR): từ mức cố định 18.000 tỷ đồng sang 750 triệu Euro (quy đổi theo tỷ giá)
• Nghị định này thay thế Nghị định 132/2020 và Nghị định 20/2025

5. Các quy định khác

• Nghị định 245/2026/NĐ-CP (ban hành 27/6/2026): gia hạn thời hạn nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân và tiền thuê đất năm 2026
• Thông tư 84/2026/TT-BTC (hiệu lực 01/7/2026): quy định về hoàn thuế giá trị gia tăng đối với hàng hóa của người nước ngoài hoặc người Việt Nam định cư ở nước ngoài mua tại Việt Nam và mang theo khi xuất cảnh
• Thông tư 86/2026/TT-BTC (hiệu lực 01/7/2026): quy định về quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu

Tổng kết

Loạt sửa đổi lần này bao trùm nhiều lĩnh vực, từ việc nâng mức giảm trừ có lợi cho người nộp thuế TNCN, đến việc siết chặt quản lý trong lĩnh vực quản lý thuế và hóa đơn điện tử, cũng như nâng ngưỡng miễn lập hồ sơ trong lĩnh vực chuyển giá. Đặc biệt, các quy định liên quan đến sàn thương mại điện tử, nhà thầu nước ngoài, người nước ngoài và người Việt Nam định cư ở nước ngoài có tác động lớn đến hoạt động thực tế — doanh nghiệp và cá nhân liên quan nên chủ động rà soát sớm.

Bài viết này chỉ mang tính tóm tắt, vui lòng đối chiếu văn bản pháp luật gốc trước khi áp dụng trong thực tế.